mei 2010

Energiebesparing: Led-verlichting in de boot

Al een tijdje was ik op zoek naar een manier om mijn stroomverbruik aan boord aan te pakken. Als zeiler gebruik ik de motor zo min mogelijk, waardoor mijn stroomvoorraad beperkt is. Bij aanschaf van nieuwe apparatuur kies ik altijd voor de zuinigste oplossing wat energie betreft. Het verbruik van de kajuitverlichting kostte toch wel veel energie wanneer we hier en daar de lampen aan hadden. Een avond opgeteld: leeslampen, kajuitverlichting, verlichting boven het kombuis en kaartentafel. Dan komen we al snel op 120 tot 140 watt p/u aan licht dat op dat moment werd.verbruikt. Na een zoektocht op het internet vond ik led-lampen als vervanging van de gloeilampen. Led-lampen verbruiken een stuk minder energie dan gloeilampen.

De eerste led-buislampjes die ik had aangeschaft, voldeden niet. Het licht dat ze gaven was vergelijkbaar met tl-licht. Dit vonden we niet echt gezellig en bovendien gingen ze (gelukkig) al snel stuk. Ik heb me er verder in verdiept en heb led-lampen gevonden waarvan de kleur goed is en die niet snel stuk kunnen gaan. Ik ben op zoek gegaan naar led-lampen voor 12 volt en normaal gebruik. Voor de watersport is er echter nog niet veel keuze en wat er wel is, is vaak erg duur. De led-lamp die voor mij het best geschikt is, is de uitvoering met G4 fitting. Deze kan ik het beste aanpassen naar de fittingen die ik in de boot gebruik. Voor de vervanging van de buislampjes heb ik de volgende oplossing gevonden. (zie foto’s):

Ik heb type 12v warmwit 9-smd led’s, G4 2800Kelvin (zie technische uitleg hieronder). Om de led’s passend te maken heb ik een deuvel van 40mm, twee koperen nageltjes en een stroomdraadje gebruikt. Het led-lampje heb ik met ‘warmtelijm’ (uit een verwarmd pistooltje) op de deuvel gelijmd. De twee koperen nageltjes heb ik als contactpunten voor het lampje vastgemaakt in de deuvel. (zie foto). Dit geheel past in het armatuur als vervanging van het buisgloeilampje. Bij de vervanging van het buislampje met deze oplossing moet eerst bekeken worden of het led-lampje weer in het armatuur past, omdat de maten iets groter zijn dan een buislampje.

Technische uitleg van het led-lampje
Een led is een lichtgevende diode. In een led zit geen gloeidraad zoals in een gewone gloeilamp. Een gloeilamp geeft naast licht voor een belangrijk deel ook warmte. De stroom die de gloeilamp verbruikt is te verdelen in 15 - 20% licht en 80 - 85% warmte.

Omdat een led bijna geen warmte afgeeft, wordt de verbruikte stroom in licht omgezet. Daarnaast verschilt de lichtgevende techniek in een led van een gloeidraad, waardoor de led-lamp maar 1/10^e van de stroom van een gloeilamp verbruikt voor hetzelfde licht. Het licht dat de gloeilamp geeft, wordt bepaald door de temperatuur van de gloeidraad. De temperatuur van de gloeidraad in een halogeenlampje is veel hoger dan de temperatuur van de gloeidraad van bijvoorbeeld kerstverlichting. Kerstverlichting vinden we allemaal gezelliger licht geven, Dit wordt bepaald door de zogenaamde kleurtemperatuur van het licht en deze wordt weergegeven in graden Kelvin. De kleurtemperatuur die wij als gewoon licht ervaren ligt tussen de 2500Kelvin en 3000Kelvin. Wanneer het licht boven de 3000Kelvin komt gaat het steeds meer op tl-verlichting lijken en dat is voor mij te ongezellig. Door een aantal technieken en materialen kunnen tegenwoordig led’s met verschillende kleuren worden gemaakt. De led’s die worden gebruikt om gloeilampen te vervangen zijn de zogenaamde warmwit led’s. Warmwit led’s hebben een kleurtemperatuur van 2800Kelvin.

De reden dat het eerste led-buislampje dat ik kocht zo snel stuk ging, was dat dit lampje geen spanningsregulatie had. Het 12v-boordnet varieert nogal in spanning. Als alleen de accu wordt gebruikt, is de spanning ongeveer 12,2v. Op het moment dat de accu aan het laden is, loopt de spanning op tot wel 14,8v. Bij deze spanningsverschillen gaan de niet-spanningsgereguleerde led-lampjes stuk: ze branden dan door. De led-lamp die ik nu gebruik heeft een elektronische spanningsregeling en kan op wisselspanning branden. De lamp is geschikt voor een spanning tussen 10v en 30v ac/dc, gebruikt 1,1 watt en vervangt een gloeilamp van 10 tot15w met een kleur temperatuur van 2800Kelvin.

U kunt zelf op het internet kijken bij de firma ‘Meipos’ led-verlichting voor boot, caravan of camper. Ook kunt u voor vragen een mailtje sturen naar: labberdaan@zonnet.nl

Wijnand Brak